Aradığınızı Bulacaksınız...

II. Dünya Savaşı'ndan Sonra Yeni Düzen: YALTA KONFERANSI

YALTA KONFERANSI
(04-11 Şubat 1945)


II. Dünya Savaşı sonrasında, üç galip ülke adına dünyanın yeni çatısını meydana getirmek için Franklin D. Roosevelt (ABD), Joseph Stalin (SSCB) ve W. Churchill'in (İngiltere) 4-11 Şubat 1945'te, SSCB'nin önde gelen tatil yeri Yalta'nın 3 kilometre güneyinde bulunan Livadia Sarayı'nda biraraya gelirler.

Yalta Konferansı olarak adlandırılan toplantının ana ekseni II. Dünya Savaşı sonrası Avrupa'nın yeni düzeni ve Avrupa topraklarının yeniden şekillendirilmesi üzerinedir.

Sanıldığına göre Roosevelt, başlıca iki meseleyle Yalta'ya geldi. Birincisi, savaş bittikten sonra Amerikan kuvvetlerinin Avrupa'dan çekilmesi durumunda ortaya çıkacak sonuçtu. Diğer husus da, Uzak Doğu savaşına Sovyet Rusya'nın da bir an önce katılmasını ve orada kendi yükünü azaltıp savaşın sona ermesini sağlamaktı.

Churchill ise öncelikle Almanya'ya uygulanacak muameleyi, Polonya meselesinin çözümlenmesini, savaştan sonra Avnıpa'daki kuvvetler dengesinde Fransa'nın yerini, Balkanlarda ve İran'da İngiliz nüfuzunun ne boyut alacağını düşünüyordu.

Stalin'in çözüme bağlanmasını istediği meseleler, savaştan sonra Rusya'nın ekonomik kalkınmasının nasıl sağlanacağı, 19O5'te uğradığı toprak kaybının nasıl giderileceği, Almanya'nın ilerideki muhtemel saldırısı karşısında Rusya'nın güvenliği için tedbirin nasıl alınacağıydı.






Görüşmeler sonunda 11 Şubat 1945'te şu kararlar alınmıştır:

Uzakdoğu: SSCB, Almanya'nın teslim olmasından kısa bir süre sonra Japonya'ya savaş açmayı ve Uzak Doğu savaşına katılmayı kabul etti. Buna karşılık SSCB birçok tavizler elde etmeyi başardı. Güney Sakhalin ile civarındaki adaların, Port Arthur deniz üssü ve Kuril adalarının SSCB'ye verilmesi; Mançurya, Çin'in egemenliği altında kalmakla birlikte, Doğu Çin demiryolları ve Güney Mançurya Demiryollarının Rusya ile Çin tarafından ortak işletilmesi; 1924'de Dış Moğolistan'da kurulmuş, ancak Çin tarafından reddedilmiş olan Halk Cumhuriyeti statükosunun korunması kabul edildi. Uzak Doğu hakkındaki bu antlaşma son derece gizli tutuldu ve hatta Chiang Kai-Sek'e dahi bildirilmedi.

ABD'nin ve Rusya'nın ısrarlarına rağmen, İngiltere Hong Kong'u Çin'e geri vermeyi reddetti. Kore ise, iki ayn nüfuz bölgesine ayrıldı.

Almanya: Almanya üç işgal bölgesine ayrılacak, fakat İngiltere ve Amerika kendi bölgelerinde Fransa'ya da bir kısım bırakacaklardı. Aynı şekilde Berlin şehri de ortak işgal altında bulunacaktı.

Tamirat Borçları: SSCB, Almanya'nın 20 milyar dolar tamirat borcu ödemesini ve bunun yarısının kendilerine verilmesini; bahsekonu borcun da yansımasının iki yıl içinde makina, sınai teçhizat seklinde menkul sermaye olarak; geri kalan bakiyenin de 10 yıl içinde Almanya'nın çeşitli ürünlerinden ödemesini; Alman ağır sanayiinin % 80'nin yokedilmesini teklif ettiler. Sovyet teklifi Amerika ve İngiltere tarafından çok ağır bulundu ve 20 milyar rakamı esas olmak kaydıyla ödeme şekli müteakip müzakerelere bırakıldı.

Birleşmiş Milletler: Burada bahis konusu olan veto ve üyelik meselesiydi. Güvenlik Konseyinin daimi üyeleri için veto ilkesi kabul edildi. Üyelik konusunda ise Sovyetler, Türkiye başta olmak üzere SSCB ile diplomatik münasebet kurmamış olan Güney Amerika devletlerinin Birleşmiş Milletler Teşkilatı'na üye olarak alınmamalarını teklif etti. Müzakereler sonunda; l Mart 1945'e kadar ortak düşmana savaş ilan etmiş olanların üyeliğe alınmalarına karar verildi. Bu karar üzerine Türkiye, 23 Şubat 1945'de Almanya ve Japonya'ya savaş ilan etti.

Polonya Sorunu: Varşova'da bulunan geçici Polonya Hükümeti'nin en kısa zamanda gizli oya dayanan serbest ve demokratik seçimler yapması kararlaştırıldı. Polonya'nın doğu sınırları için, 1919 Paris Barış Konferansında tespit edilen "Curzon Çizgisi" kabul edildi. Batı sınırları için Sovyetler, Oder-Neisse nehirleri çizgisini teklif ettiler. İngiltere Polonya'nın Almanya'dan toprak ilhakına karşı olduğundan sınırların tesbiti işi sonraya bırakıldı. Kısacası Polonya konusunda özellikle İngiliz ve Sovyet görüşleri farklı idi.

Kurtarılan Avrupa Hakkında Demeç: Bu demeçle, eski Nazi Almanyası peyki olan ülkelerde demokratik rejimlerin kurulacağı açıklandı.

İran'ın Durumu: Bu sırada Kuzey İran Sovyet işgali altında bulunmakta idi. Bu durumdan faydalanmak isteyen Ruslar, petrol sebebiyle bölgeyi İran'dan ayırma girişimlerinde bulundular. SSCB'nin bu tutumu karşısında İngiltere hoşnutsuzluğunu beyan etti ve meselenin görüşülmesi sonraya bırakıldı.

Boğazlar Sorunu: Boğazlar statüsünün SSCB lehine değiştirilmesine, konunun Dışişleri Bakanları tarafından ele alınmasına, durumdan Türkiye'nin de haberdar edilmesine karar verildi.

Kaynak: http://tr.wikipedia.org
Share on Google Plus

About İbrahim Can Gezer

This is a short description in the author block about the author. You edit it by entering text in the "Biographical Info" field in the user admin panel.
    Blogger Comment

0 yorum:

Yorum Gönder