18 Ekim 2014 Cumartesi

Bertrand Russell

Bertrand Russell

(d. 18 Mayıs 1872-ö. 2 Şubat 1970) 
Ünlü İngiliz filozofudur.

Mantık ve matematik alanında çığır açıcı çalışmalar gerçekleştiren Bertrand Russell, Whitehead'le birlikte Principia Mathematica adlı ünlü matematik kitabını yazmıştır. O, matematiksel mantık alanındaki çalışmalarını daha sonra felsefe alanına yansıtmış ve bu çerçeve içinde mantıksal atomculuk öğretisini geliştirmiştir. Buna göre, Russell sisteminin en basit tümcelerine atomik önermeler adını vermiş ve bu önermeleri, daha kompleks tümcelere karşılık moleküler önermelerden ayırmıştır. O, moleküler önermelerin birbirlerine ve, veya, ise, ancak ve ancak gibi mantıksal eklemlerle bağlanan atomik önermelerden meydana geldiğini söylemiştir. 

Russell söz konusu mantıksal öğretiyle, belli bir metafiziksel görüşe ulaşmıştır. Başka bir deyişle, onun mantık öğretisiyle metafiziği arasında çok yakın bir ilişki vardır. Ona göre, biz söz konusu matematiksel mantıktan, felsefi analizden yararlanarak, dünyayı meydana getiren bileşenler hakkında sağlam bir fikir sahibi olabiliriz. O, matematiksel mantığının, dünyanın şeyler, bireyler, basit öğeler çokluğundan meydana geldiği inancı için sağlam bir destek olduğunu düşünmüştür. Dünya tek bir tözden oluşmaz, fakat çok sayıda ayrı ve tikel şeylerden meydana gelir. Üstelik, bu basit öğeler, idealistlerin düşündüğü gibi, tinsel bir yapıda değildir. Bunlar basit oldukları ve yalnızca var oldukları için, kendilerinde hiçbir niteliğe sahip değildirler. Onlar, olgular adı verilen kompleks yapılar içinde ortaya çıkar ve bunlardan bazıları fiziki, bazıları da tinsel bir nitelik taşır. Bilgi kuramı bakımından ampirizmi benimseyen Russell, betimleme yoluyla bilgi ve tanışıklık yoluyla bilgi olmak üzere iki ayrı bilgi türünden söz etmiş ve bunların deneysel bilgimizin temelini meydana getirdiğini savunmuştur.


Bertrand Russell'ın Felsefi Görüşleri

Bertrand Russell, Gottlob Frege, G.E. Moore ve Ludwig Wittgenstein ile birlikte analitik felsefenin kurucusu olarak kabul edilir. Russell felsefî çözümlemeyi, akademik felsefenin temel yöntemi haline getirmiştir. Analitik felsefe alanında çalışmalar yapan hemen her felsefecinin, Russell’dan bir ölçüde etkilendiği söylenebilir. 

Russell, akademik yaşamı boyunca mantıktan matematik felsefesine, metafizikten ahlâk felsefesine, bilgibilimden felsefe tarihine hemen her alanda çalışmalar yapmıştır. Bu çalışmaları içerisinde farklı felsefî pozisyonları savunduğu, zaman içerisinde ilk başta savunduğu görüşleri değiştirdiği de olmuştur. Russell’ın en önemli özelliklerinden birisi, yaptığı çalışmaların yeni tartışma alanları oluşturması dır. Russell’ın hemen her özgün çalışması, başka felsefecilerin ilgi gösterdiği ve genellikle Russell’ı eleştirerek de olsa yeni tartışmalar başlattığı konular içermektedir. 20. yüzyılın en önemli filozoşarından birisi kabul edilen Ludwig Wittgenstein, 1911-1914 yılları arasında Cambrigde Üniversitesi’nde Russell’ın öğrencisi olmuştur. Alfred J. Ayer’dan Rudolf Carnap’a; Alonzo Church’ten Kurt Gödel’e; David Kaplan’dan Saul Kripke’ye; Karl Popper’dan W. V. Quine’a pek çok mantıkçı ve felsefeci, Russell’ın çalışmalarından yararlanmış ve kendisinden etkilenmişlerdir. Bu itibarla, Russell’ın özellikle 20. yüzyıl felsefe tarihinin en etkili simalarından birisi olduğu söylenebilir. 

Russell’ın, Frege’nin matematiği mantığa indirgeme projesinde kendi adıyla anı- lan paradoksu keşfetmesi, matematik felsefesinde yeni bir dönemi başlatmıştır. Bu paradoksu ve küme kuramında yer alan diğer bazı paradoksları çözmek üzere Alfred North Whitehead’le, Principia Mathematica’da geliştirdiği tipler kuramı, daha sonraki matematik felsefesinin gelişim seyri üzerinde belirleyici olmuştur.  

Share:

0 yorum:

Yorum Gönder